تيروكمان يكي از قديمي‏ترين هنرهايي است كه هنوز تمرين مي‏شود . اين تاريخچه نه تنها شما را به سفر تكامل تدريجي تيروكمان مي‏برد ، بلكه با تاريخچه انسانها نيز آشنا مي‏سازد كه به طور قطع هردو اينها بهم پيوسته و متصل هستند . شواهد باستاني بودن اين ورزش در سراسر جهان پيدا شده‏ ، حتي در استراليا كه كمان هم استفاده نمي‏شده است.
اگرچه احتمال مي رسد تاريخچه تيراندازي به دوران سنگي (در حدود 000/20 سال قبل از ميلاد ) برسد . مردمان باستان در مصر چگونگي استفاده از تيروكمان را براي شكار و جنگ دست كم از 5000 سال پيش مي‏دانستند . در 1200 سال قبل از ميلاد شكارچيان عهد باستان از اقليتهاي آسيايي و سوري با استفاده از اين كمان هاي سبك در درشكه هاي دواسبه جنگي به رقيباني سرسخت در جنگهاي خاورميانه‏اي تبديل شده بودند . همسايگانشان آشوريها امپراطوري باستان در جنوب غربي آسيا از تيراندازي در همه جا زياد استفاده مي‏كردند . آنها تيرها را از انواع جنس هاي مختلف مي‏ساختند : پي ، شاخ و چوب . آنها هم چنين يك خم كوچك تيز به كمان مي‏دادند كه بسيار قدرتمندتر و كوتاهتر از نوع فعلي آن است كه حمل آن براي تيرانداز بر پشت اسب‏ شان بهتر بود . در چين تاريخچه تيراندازي به سلسله شنگ به سال 1766 تا 1027 قبل از ميلاد مي‏رسد . درشكه هاي دواسبه جنگي در آن زمان با يك تيم سه نفره مردان كه شامل راننده ، نيزه زن و تيرانداز بود ، وارد جنگ مي‏شدند . در طي روي كارآمدن سلسله چو 1027 تا 256 قبل از ميلاد ، افراد اصيل در زمين بازي ، مسابقات تيراندازي را به همراه موسيقي و فرستادن دروردهاي باشكوه به انجام مي‏رساندند . تيراندازي متمدن چين از قرن ششم به ژاپن معرفي شد كه اثرات آن بعدها شامل آئين ، رسوم و تكنيك ها نيز شد .
يكي از هنرهاي اساسي ژاپني كه به طور معمول شناخته شده بود كايوجا تسو (kyujutsu) (هنر كمان) كه امروزه به عنوان كايودو (kyudo) كه ادامه دهنده سنتهاي پيش است شناخته مي شود . بعد از مراسم عبادت ، تيراندازي با حركات سنجيده به هدف 36 سانتيمتري كه در قطر دايره واقع است از فاصله 28 متري پرتاپ مي شود . اندازه كمان 21/2 متر است و نوارهاي نازك شده از جنس چوب ياني هندي تهيه مي شود . در دوره يونانيان ـ روميان ، كيان براي شكار و كارهاي برجسته استفاده مي شده است البته به جز جنگ بنابر گفته روميان آنان داراي تيراندازي با روش ديگر تا قرن پنجم بوده اند كه تيراندازيشان به وسيله تركه هايي بوده كه از جلوي سينه پرتاپ مي شده اند ، در عوض تيراندازي از جلوي صورت داراي دقت و پرتاپ بيشتري است . اغلب ، حريفانشان داراي مهارتهاي بهتري بودند . به عنوان مثال پارتيزانها به عنوان اسب سوار مهارتهاي آويزان كردن خود را از اسب در حاليكه اسب شان چهار سفل مي تاخت به سمت عقب تيرانداي مي كردند را به دست آورده بودند .
خاور ميانه اي ها برتري خود را در وسايل تير و كمان و تكنيك در تيراندازي را براي قرنها به دست آورده بودند . آنها با كمانهاي آشوريها ((Assyrians و پار تي ها (Parthians) ، آتيلا (Attila) و هان (Hun) و تيراندازان تركيه اي (Turkish) با نتيجه بخشهاي زيادي از آسيا (Asia) و اروپا (Europe) به سربازان صليبي جواب دادند . براي آمريكائيان بومي ، كمان هم وسيله امرارمعاش و هم هستي و وجودشان قبل و در طي روزهايي كه انگليسي ها و سپس آمريكايي ها مستعمره شان را تاسيس كنند ، بود . هنوز اين موضوع در بعضي از كشورهاي قاره آفريقا وجود دارد.
تاريخچه تيروكمان در ايران باستان
بشر از روزگار قديم براي شكار و دفاع از خود به وسيله ابزاري مانند نيزه ، فلاخن و تيروكمان و… استفاده مي‏كرده است و تا قبل از اختراع تفنگ ، تيروكمان موثرترين سلاح براي شكار و رزم از راه دور بوده است . اهميت تيروكمان در تمدن بشري تا بدان پايه است كه دانشمندان امروزي، پيشرفت اوليه بشر را مديون پيدايش آتش، چرخ و تيروكمان مي‏دانند.
زرتشت در اوستا مي‏گويد : نخستين فلسفه آسايش بشر و حيات اجتماعي وي بر مبناي سلامت تن و روان قرار گرفته است و جامعه بيمار روبه نابودي است و تنها افرادي كه از سلامت تن و روان برخوردارند ، مي‏توانند جامعه اي سالم و پيشرو پديد آورند و در آن با آسايش و آرامش زندگي كنند و راز سلامت خود را در كم خوردن و ورزش مي‏دانستند . در نتيجه در پرتو ورزشهاي گوناگوني چون سواري ، تيراندازي ، شكار ، چوگان بازي و كوهنوردي و … فرزندانشان را به زيور اين صفات نيكو مي‏آراستند و به تيراندازي و شكار اهميت زيادي مي‏دادند زيرا هم براي پرورش تن و هم براي دفاع لازم بود.
كمان در اوستا ثنور يا ثنون و ثنورتي و تيرايشو ناميده شده و از آن بسيار شاعرانه و همانند چكامه اي رزمي ياد كرده است .در تيريشت در پاره هاي 37 و 38 و نيز در شاهنامه فردوسي (به نقل از كتاب آثارالباقيه عن القرون الخاليه ابوريحان بيروني ) از آرش ، پسر دوم كي‏قباد و برادر كي‏كاووس سخن رفته است . وي به عنوان يك اسطوره و قهرمان ملي ياد شده است . بدين صورت كه جنگي ميان ايران و توران آغاز مي‏گردد كه سپاه ايران در مازندران محاصره مي‏گردد . نبرد ميان افراد افراسياب (شاه توران) و منوچهر پادشاه ايران به نتيجه اي نمي‏رسد . ايران براي تعيين مرز و آشتي ، پشنهاد پرتاب تيري از سپاه ايرانيان به جانب خاور را مي‏دهد . قرار اينگونه صورت مي‏پذيرد كه هركجا تير فرود آيد مرز ايران و توران خواهد بود . آرش كه بي‏نظيرترين كماندار عصر خود بود به ميدان فراخوانده شد . فرشته زمين (اسفنديار مذ ) به آرش گفت تا كمان را بردارد و تيري به جانب خاور پرتاب كند . آرش دانست كه پهناي كشور ايران به نيروي بازو و پرش تير او بسته است و بايد تمام توان خود را بكار گيرد . پس برهنه شد و بدن خود را به شاهنشاه و سپاهيان نشان داد و گفت :‌ من تندرستم و نقصي ندارم ، اما مي‏دانم كه چون تير از كمان رها كنم ، همه نيرويم با تير از تنم بيرون خواهد رفت و جانم فداي ايران خواهد شد . آن گاه آرش تيرو كمان را برداشت و بر قله كوه دماوند برآمد و تير را رها كرد تا در كنار رود جيحون بر درخت گردويي نشست . آنجا را مرز ايران و توران قرار دادند و به ياد آرش و تيرانداختن وي در سال دوجشن برگزار كردند . يكي جشن تيرگان كوچك (13 تير) روز تيرانداختن آرش و ديگري (14 تير) روز به اصابت نشستن تير . از آن خوانند آرش را كمانگير كه از آمل به مرو انداخت يك تير تو را زيبـد نه آرش را سواري كــه صد فرسنگ بگذشتي زساري
هرودت مورخ مشهور يوناني پيرامون وضعيت نظام تعليم و آموزش در ايران باستان مي‏نويسد : ايرانيان از 5 سالگي تا 20 سالگي سه چيز را مي‏آموختند : سواركاري ، تيراندازي و راستگويي. در كتاب منتخب رساله قوسيه در كنار آموزش هنر كمانداري ، اوصاف متعلم اين علم را بدين صفات به تفصيل نوشته اند : اول نيك نهاد ، دوم حق شناسي استاد ، سوم حريص نبودن ، چهارم راست گفتار ، پنجم خوش خلق ، ششم جوانمرد ، هفتم گشاده سينه و بخشنده ، هشتم عادل ، نهم قليل الكسل و كثير الطاعت ، دهم درازدست و صاحب قناعت ، و به كفران نعمت و بخيل طبيعت و شرير خصلت و كريه طلعت و بدطينت نباشد و نيز تيرانداز بايد كه هميشه به طهارت باشد و بي ‏طهارت به تيرو كمان و آلات تيراندازي دست نكند.

تاريخچه تيروكمان در جهان
تيروكمان يكي از قديمي‏ترين هنرهايي است كه هنوز تمرين مي‏شود . اين تاريخچه نه تنها شما را به سفر تكامل تدريجي تيروكمان مي‏برد ، بلكه با تاريخچه انسانها نيز آشنا مي‏سازد كه به طور قطع هردو اينها بهم پيوسته و متصل هستند . شواهد باستاني بودن اين ورزش در سراسر جهان پيدا شده‏ ، حتي در استراليا كه كمان هم استفاده نمي‏شده است.
اگرچه احتمال مي رسد تاريخچه تيراندازي به دوران سنگي (در حدود 000/20 سال قبل از ميلاد ) برسد . مردمان باستان در مصر چگونگي استفاده از تيروكمان را براي شكار و جنگ دست كم از 5000 سال پيش مي‏دانستند . در 1200 سال قبل از ميلاد شكارچيان عهد باستان از اقليتهاي آسيايي و سوري با استفاده از اين كمان هاي سبك در درشكه هاي دواسبه جنگي به رقيباني سرسخت در جنگهاي خاورميانه‏اي تبديل شده بودند . همسايگانشان آشوريها امپراطوري باستان در جنوب غربي آسيا از تيراندازي در همه جا زياد استفاده مي‏كردند . آنها تيرها را از انواع جنس هاي مختلف مي‏ساختند : پي ، شاخ و چوب . آنها هم چنين يك خم كوچك تيز به كمان مي‏دادند كه بسيار قدرتمندتر و كوتاهتر از نوع فعلي آن است كه حمل آن براي تيرانداز بر پشت اسب‏ شان بهتر بود . در چين تاريخچه تيراندازي به سلسله شنگ به سال 1766 تا 1027 قبل از ميلاد مي‏رسد . درشكه هاي دواسبه جنگي در آن زمان با يك تيم سه نفره مردان كه شامل راننده ، نيزه زن و تيرانداز بود ، وارد جنگ مي‏شدند . در طي روي كارآمدن سلسله چو 1027 تا 256 قبل از ميلاد ، افراد اصيل در زمين بازي ، مسابقات تيراندازي را به همراه موسيقي و فرستادن دروردهاي باشكوه به انجام مي‏رساندند . تيراندازي متمدن چين از قرن ششم به ژاپن معرفي شد كه اثرات آن بعدها شامل آئين ، رسوم و تكنيك ها نيز شد .
يكي از هنرهاي اساسي ژاپني كه به طور معمول شناخته شده بود كايوجا تسو (kyujutsu) (هنر كمان) كه امروزه به عنوان كايودو (kyudo) كه ادامه دهنده سنتهاي پيش است شناخته مي شود . بعد از مراسم عبادت ، تيراندازي با حركات سنجيده به هدف 36 سانتيمتري كه در قطر دايره واقع است از فاصله 28 متري پرتاپ مي شود . اندازه كمان 21/2 متر است و نوارهاي نازك شده از جنس چوب ياني هندي تهيه مي شود . در دوره يونانيان ـ روميان ، كيان براي شكار و كارهاي برجسته استفاده مي شده است البته به جز جنگ بنابر گفته روميان آنان داراي تيراندازي با روش ديگر تا قرن پنجم بوده اند كه تيراندازيشان به وسيله تركه هايي بوده كه از جلوي سينه پرتاپ مي شده اند ، در عوض تيراندازي از جلوي صورت داراي دقت و پرتاپ بيشتري است . اغلب ، حريفانشان داراي مهارتهاي بهتري بودند . به عنوان مثال پارتيزانها به عنوان اسب سوار مهارتهاي آويزان كردن خود را از اسب در حاليكه اسب شان چهار سفل مي تاخت به سمت عقب تيرانداي مي كردند را به دست آورده بودند .
خاور ميانه اي ها برتري خود را در وسايل تير و كمان و تكنيك در تيراندازي را براي قرنها به دست آورده بودند . آنها با كمانهاي آشوريها ((Assyrians و پار تي ها (Parthians) ، آتيلا (Attila) و هان (Hun) و تيراندازان تركيه اي (Turkish) با نتيجه بخشهاي زيادي از آسيا (Asia) و اروپا (Europe) به سربازان صليبي جواب دادند . براي آمريكائيان بومي ، كمان هم وسيله امرارمعاش و هم هستي و وجودشان قبل و در طي روزهايي كه انگليسي ها و سپس آمريكايي ها مستعمره شان را تاسيس كنند ، بود . هنوز اين موضوع در بعضي از كشورهاي قاره آفريقا وجود دارد.
تاريخچه تيروكمان در ايران باستان
بشر از روزگار قديم براي شكار و دفاع از خود به وسيله ابزاري مانند نيزه ، فلاخن و تيروكمان و… استفاده مي‏كرده است و تا قبل از اختراع تفنگ ، تيروكمان موثرترين سلاح براي شكار و رزم از راه دور بوده است . اهميت تيروكمان در تمدن بشري تا بدان پايه است كه دانشمندان امروزي، پيشرفت اوليه بشر را مديون پيدايش آتش، چرخ و تيروكمان مي‏دانند.
زرتشت در اوستا مي‏گويد : نخستين فلسفه آسايش بشر و حيات اجتماعي وي بر مبناي سلامت تن و روان قرار گرفته است و جامعه بيمار روبه نابودي است و تنها افرادي كه از سلامت تن و روان برخوردارند ، مي‏توانند جامعه اي سالم و پيشرو پديد آورند و در آن با آسايش و آرامش زندگي كنند و راز سلامت خود را در كم خوردن و ورزش مي‏دانستند . در نتيجه در پرتو ورزشهاي گوناگوني چون سواري ، تيراندازي ، شكار ، چوگان بازي و كوهنوردي و … فرزندانشان را به زيور اين صفات نيكو مي‏آراستند و به تيراندازي و شكار اهميت زيادي مي‏دادند زيرا هم براي پرورش تن و هم براي دفاع لازم بود.
كمان در اوستا ثنور يا ثنون و ثنورتي و تيرايشو ناميده شده و از آن بسيار شاعرانه و همانند چكامه اي رزمي ياد كرده است .در تيريشت در پاره هاي 37 و 38 و نيز در شاهنامه فردوسي (به نقل از كتاب آثارالباقيه عن القرون الخاليه ابوريحان بيروني ) از آرش ، پسر دوم كي‏قباد و برادر كي‏كاووس سخن رفته است . وي به عنوان يك اسطوره و قهرمان ملي ياد شده است . بدين صورت كه جنگي ميان ايران و توران آغاز مي‏گردد كه سپاه ايران در مازندران محاصره مي‏گردد . نبرد ميان افراد افراسياب (شاه توران) و منوچهر پادشاه ايران به نتيجه اي نمي‏رسد . ايران براي تعيين مرز و آشتي ، پشنهاد پرتاب تيري از سپاه ايرانيان به جانب خاور را مي‏دهد . قرار اينگونه صورت مي‏پذيرد كه هركجا تير فرود آيد مرز ايران و توران خواهد بود . آرش كه بي‏نظيرترين كماندار عصر خود بود به ميدان فراخوانده شد . فرشته زمين (اسفنديار مذ ) به آرش گفت تا كمان را بردارد و تيري به جانب خاور پرتاب كند . آرش دانست كه پهناي كشور ايران به نيروي بازو و پرش تير او بسته است و بايد تمام توان خود را بكار گيرد . پس برهنه شد و بدن خود را به شاهنشاه و سپاهيان نشان داد و گفت :‌ من تندرستم و نقصي ندارم ، اما مي‏دانم كه چون تير از كمان رها كنم ، همه نيرويم با تير از تنم بيرون خواهد رفت و جانم فداي ايران خواهد شد . آن گاه آرش تيرو كمان را برداشت و بر قله كوه دماوند برآمد و تير را رها كرد تا در كنار رود جيحون بر درخت گردويي نشست . آنجا را مرز ايران و توران قرار دادند و به ياد آرش و تيرانداختن وي در سال دوجشن برگزار كردند . يكي جشن تيرگان كوچك (13 تير) روز تيرانداختن آرش و ديگري (14 تير) روز به اصابت نشستن تير . از آن خوانند آرش را كمانگير كه از آمل به مرو انداخت يك تير تو را زيبـد نه آرش را سواري كــه صد فرسنگ بگذشتي زساري
هرودت مورخ مشهور يوناني پيرامون وضعيت نظام تعليم و آموزش در ايران باستان مي‏نويسد : ايرانيان از 5 سالگي تا 20 سالگي سه چيز را مي‏آموختند : سواركاري ، تيراندازي و راستگويي. در كتاب منتخب رساله قوسيه در كنار آموزش هنر كمانداري ، اوصاف متعلم اين علم را بدين صفات به تفصيل نوشته اند : اول نيك نهاد ، دوم حق شناسي استاد ، سوم حريص نبودن ، چهارم راست گفتار ، پنجم خوش خلق ، ششم جوانمرد ، هفتم گشاده سينه و بخشنده ، هشتم عادل ، نهم قليل الكسل و كثير الطاعت ، دهم درازدست و صاحب قناعت ، و به كفران نعمت و بخيل طبيعت و شرير خصلت و كريه طلعت و بدطينت نباشد و نيز تيرانداز بايد كه هميشه به طهارت باشد و بي ‏طهارت به تيرو كمان و آلات تيراندازي دست نكند.

تاريخچه تاسيس فدراسيون تير اندازي با کمان
رشته ورزشي ، ملي مذهبي تيراندازي با کمان در ابتداي تاسيس به صورت يک کميته و انجمن تحت نظارت فدراسيون تيراندازي فعاليت خود را آغاز نمود و در ژوئن سال 1997 رسما به عنوان عضو فيتا معرفي شد.
در آبان ماه سال 1381 رشته تير اندازي با کمان به صورت يک فدراسيون مستقل از فدراسيون تيراندازي جدا شد و آقاي قاسمي به عنوان سرپرست موقت انتخاب شدند.
سپس در آذر ماه سال 1382 اولين دور انتخابات رياست فدراسيون با کانديداتوري آقايان محمد حسيني ، قاسمي ، رضا زماني نژاد و خسرو شهبندي و کريم صفايي برگزار گرديد که آقايان رضا زماني نژاد و محمد حسيني به نفع آقاي صفايي کناره گيري نموده و پس از برگزاري انتخابات آقاي کريم صفايي کناره گيري نموده و پس از برگزاري انتخابات آقاي کريم صفايي با کسب بالاترين آراء به عنوان اولين رئيس فدراسيون تيراندازي با کمان به مدت چهار سال منصوب شدند.

كيودو چيست؟
براي يافتن سرچسمه كيدو، هنر كمانداري(تيراندازي)،بايد به گذشته ژاپن رجوع كرد. تاريخچه قرون وسطاي كشور محدود به داستانهاي تكاندهنده برخوردهاي نظامي و درگيريهاي جنگاوران سامورايي مشهور در آن دوران آشفته و پر زحم است.
در قرن هاي 12 تا 14 آكنده از ستيزه هاي بين طايفه ها بود و همچنين دو مورد تلاش مغولها براي اشغال ژاپن. در چنين دوراني،كمانداري بلند مرتبه، يك سامورائي صاحب شان،حكمراني بزرگ،در حال گردآوري برگزيده ترين سپاهيان جنگي از هر نيروي نظامي بود. آنان كستني بودند كه در حقيقت در كيو- با- نو- ميچي، راه كمان و اسب مهارت داشتند. اين جنگاوران مغرور و ياغي در كنار ديگر مهارتهاي هنر كيوجيتسو(فنون كمانداري در عرصه جنگ) را نيز آموخته بودند.
هدف آنان رسيدن به استادي كامل در كاربرد سلاحها بود. هر ساله در نمايشي كامل از كمانداري در مراسم معروف يابئسامه در معبد كاماكوراهاچي مان به نمايش مي گذارند.
كيودو بعنوان مشق بدون خشونت هنر نظامي كيوجوتسو پرورش يافت. كيودو و تأكيد را نه برگشتن دقيق بلكه برآموزش روحي و بر اتخاذ روح و جسم و كمان قرار مي دهد. در كيودو تهذيب شخصي و كمان فني بيشتر از زدن دقيق هدف اهميت دارند. در اينجاست كه شخص مي تواند نفوذ فلسفه هاي از قبيل ذن را مشاهده كند.
تجهيزات:
اگر چه امروزه كيودو يك رشته آموزشي مسالمت آميز است ولي سنتها و موادي كه در آن استفاده مي شوند همه پيوند مستيم با گذشته دارند.
كمان بلند ساموراييهاي بزرگ قرن دوازدهم و جامه سامورايي شامل ژاكتي سبك يا در محافل رسمي يك كيمونو و هاكاما يا شلوار گشاد و بزرگ كه در هنر هاي رزمي بسيار سنّتي هستند، در كيودو مورد استفاده قرار مي گيرند.